We zijn al jaren bezig met het meme-en van de zeehondenklap van zeehonden. Het is een iconisch beeld. Een zeehond op het land zwaait vrolijk met zijn vinnen naar elkaar bij de klap. Het gebaar is zo duidelijk dat het ongemakkelijke applaus van actrice Nicole Kidman tijdens de Oscars van 2017 onmiddellijk ‘zegelhanden’ werd genoemd. We dachten dat we alles over dit gedrag wisten. We dachten dat het gewoon een gril was die zich op het land afspeelde.
We hadden het mis.
Onderzoek uitgevoerd door de Monash Universiteit in Australië heeft ons begrip van de communicatie met zeezoogdieren fundamenteel veranderd. Uit een studie gepubliceerd in het tijdschrift Marine Mammal Science in januari 2020 blijkt dat zeehonden niet alleen op het land klappen. Ze doen het ook onder water. Dit is de eerste waarneming van een zeehond in het wild met behulp van “percussieve signalering” onder het oppervlak.
Het onzichtbare vastleggen
De beelden zijn moeilijk te geloven omdat het ongelooflijk moeilijk is om op te nemen. Natuuronderzoeker dr. Ben Burville, gastonderzoeker aan de Universiteit van Newcastle in het Verenigd Koninkrijk, heeft zeventien jaar lang gedoken voor de Farne-eilanden in Noordoost-Engeland. Hij zocht naar dit moment. De meeste duikers zouden het missen.
Elke klap duurt minder dan een seconde. Je kijkt weg en het is weg.
Burville ving uiteindelijk een mannelijke grijze zeehond op die dichtbij een vrouwtje zwom. Terwijl hij langs haar heen zoefde, sloeg het mannetje snel zijn voorpoten tegen elkaar, één voor één. Elke treffer produceerde een scherp, geweerschotachtig geluid. Het evenement was van korte duur. Het gebeurde snel. Maar het was waar.
Een sociaal signaal, niet alleen maar ruis
Waarom klappen onder water? De context suggereert dat er meer aan de hand is dan alleen maar lawaai. Een mannelijke zeehond zwom in de buurt van een vrouwtje dat keelgeluiden maakte. Onderzoekers speculeren dat dit klappen een belangrijke rol speelt in sociale interacties, vooral bij de voortplanting.
De video ondersteunt deze theorie. Het vrouwtje zwom weg. Ze komt later terug. Het mannetje klapt nog een keer. Dan wordt hij speels en bijt haar bijna. Deze reeks gebeurtenissen geeft kracht aan het idee dat geluid fungeert als een vorm van sociale binding of verkering.
Paring en competitie
Het lijkt erop dat alleen mannelijke zeehonden dit soort klapgedrag onder water vertonen. Meestal richten ze zich op andere zeehonden. De auteurs vermoeden dat dit paringsgedrag is. Het dient twee doelen. Ten eerste jaagt het potentiële concurrenten weg. Ten tweede maakt het de geschiktheid van de man bekend bij vrouwen.
Het geluid zelf is indrukwekkend. Het wordt beschreven als een scherpe, percussieve scheur. We weten niet of andere zeehondenrassen hetzelfde geluid maken. Soortgelijke akoestische signalen bestaan elders in het spectrum van zeezoogdieren. Gewone zeehonden slaan met hun borstvinnen. Bultruggen doen soortgelijke dingen met vinnen. Maar het onderwatergeklap van de grijze zeehond is uniek in zijn documentatie.
Onderwaterliedjes
Zeehonden zijn niet de enige zeedieren die geluid gebruiken om te communiceren. Tijdens het broedseizoen zingen zeeluipaarden ook in de diepte. We weten niet helemaal zeker waarom ze deze vocale verrassingen produceren. De exacte functie blijft een mysterie.
Maar de boodschap is duidelijk. De zee is luider en complexer dan we dachten. Zeehonden gebruiken geluid op manieren die we nog maar net beginnen te begrijpen. De kloof tussen wat we op het land zien en wat er onder de golven gebeurt, is groter dan we dachten. En er valt nog veel te ontdekken.
