Marius Petipa was meer dan alleen een danser. Bijna zestig jaar lang was hij de drijvende kracht achter het gehele Russische ballet. Hij werd geboren in Marseille in 1818 en stierf in 1910 in wat nu Oekraïne is. Maar zijn schaduw doemt zo groot op in de dansgeschiedenis dat zijn naam synoniem is geworden met de dans zelf.
Hij werkte in het Mariinsky Theater in Sint-Petersburg. Zijn invloed daar vormde het moderne Russische klassieke ballet. Regisseurs als Petipa brachten de grootste artiesten van hun tijd samen. De balletten die hij maakte zijn nog steeds standaardrepertoire. Het is onmogelijk om over Tsjaikovski’s muziek te praten zonder over Petipa’s choreografische structuur te praten.
Zijn wortels lagen stevig in de dans. Zijn vader Jean was balletmeester in Brussel. Marius en zijn jongere broer Lucien trainden onder zijn leiding. Lucien werd later hoofddanser bij de Opera van Parijs. Marius begon als eerste. Hij maakte zijn debuut in Nantes in 1838 en reisde later veel. Hij danste in België en Frankrijk. In 1839 stak hij de Atlantische Oceaan over en verscheen in New York. Hij ging ook naar Spanje voor een verloving. De reis was niet voor niets. Dus verzamelde hij zijn materialen. Hij verzamelde ideeën voor het ballet, dat later in Rusland werd geproduceerd. Hij verwierf bekendheid als een ervaren pantomimekunstenaar. Hij werd beschouwd als een van de grootste dansers van zijn tijd.
Doorbraak in Sint-Petersburg
De verhuizing naar Rusland veranderde alles. Petipa verscheen voor het eerst in het Mariinsky Theater in 1847, waar ze “Paquita” danste. Dit is het begin. In 1858 voerde hij daar zijn eerste originele ballet uit. Het werk heet “Un Mariage sous la regence”.
Hij creëerde ook werken voor zijn eerste vrouw, Mariya Surovshchikova. Ze is balletdanseres. Hij creëerde “De Markt van Parijs”. In 1861 stond het bekend als “Innocents’ Market”. Dit zijn allemaal bouwstenen. Maar hij had een grote hit nodig. Hij ontving deze eer in 1862. La fille du pharaon was zijn eerste grote succes. “Pharaoh’s Daughter” werd een baanbrekend werk.
Creëer een repertoire
In 1862 werd Petipa choreograaf. In 1869 volgde chefchoreograaf. De hoeveelheid werk is enorm. Hij creëerde meer dan 60 balletten. Niets van dit alles was geïmproviseerd. Gebouwd volgens zorgvuldige en gedetailleerde plannen. Deze ontwerpen werden de basis van het moderne Russische klassieke ballet.
Hij werkt niet in isolement. Hij werkte samen met de reuzen van zijn tijd. Hij werkte samen met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Hun samenwerking produceerde “The Nutcracker”. Merk op dat Petipa’s assistent Lev Ivanov feitelijk een groot deel van het laatste stuk choreografeerde. Petipa legde de basis. Hij werkte ook aan Doornroosje.
Toen was er Zwanenmeer. Petipa presenteerde er een versie van. Raymonda ook. Hetzelfde geldt voor Giselle. Deze versies worden vaak nieuw leven ingeblazen. Zij bepaalden de norm.
Andere grote balletten versterkten zijn nalatenschap. Don Quichot, 1869. La Bayadere, 1877.