Archeologen in Engeland hebben een verontrustend massagraf uit de Vikingtijd opgegraven met de uiteengereten overblijfselen van minstens tien individuen, naast een opmerkelijk lange man die een eeuwenoude hersenoperatie lijkt te hebben ondergaan. De ontdekking, gedaan net buiten Cambridge, biedt een grimmig kijkje in de gewelddadige botsingen tussen Saksen en Vikingen in de negende eeuw.
Een put van verbrokkeling en dood
De plek, die in de zomer van 2025 in het Wandlebury Country Park werd opgegraven, bevatte een put van 4 bij 1 meter, gevuld met een gruwelijke mix van menselijke resten: vier intacte skeletten, verspreide schedels en stapels afgehakte ledematen. Volgens Oscar Aldred, een archeoloog bij de Cambridge Archaeological Unit, duidt de gefragmenteerde aard van sommige lichamen op mogelijke trofeetentoonstellingen vóór de begrafenis. De aanwezigheid van dwangmaatregelen impliceert ook opzettelijke executie of slachting.
De ongebruikelijke combinatie van complete en uiteengereten lichamen roept vragen op over het doel van de put. Hoewel sommige stoffelijke resten vóór de begrafenis zijn vergaan, zijn andere waarschijnlijk opzettelijk gescheiden, mogelijk als een vorm van intimidatie of ritueel vertoon. Dit niveau van brutaliteit suggereert een context die verder gaat dan alleen maar slachtoffers op het slagveld.
Grensgeweld en mogelijke straf
De negende eeuw in de regio Cambridge was een vluchtige periode van conflict tussen Angelsaksen en binnenvallende Vikingen. De ouderdom van de put, bevestigd door koolstofdatering tussen 772 en 891, duidt sterk op een verband met deze oorlogen. Het ontbreken van typische gevechtsverwondingen geeft echter aan dat de slachtoffers waarschijnlijk niet zijn omgekomen in de strijd. Aldred stelt dat deze personen mogelijk zijn onderworpen aan lijfstraffen, wat suggereert dat Wandlebury een erkende ontmoetingsplaats had kunnen zijn waar dergelijke daden plaatsvonden.
Een ‘reus’ met een gat in zijn schedel
Misschien wel de meest opvallende ontdekking was het skelet van een man die naar schatting ongeveer 1,80 meter lang was – een uitzonderlijke lengte voor de periode waarin de gemiddelde man slechts 1,80 meter lang was. Het individu droeg ook een chirurgisch gemaakt gat van 3,5 cm in zijn schedel, waarschijnlijk een wanhopige poging om de druk van een hypofysetumor te verlichten.
Deze aandoening, bekend als hypofyse-gigantisme, veroorzaakt overmatige productie van groeihormoon en kan leiden tot slopende gezondheidsproblemen. Trish Biers, een osteoloog aan de Universiteit van Cambridge, legt uit dat het gat in de schedel erop wijst dat oude trepanatie – een primitieve vorm van hersenchirurgie – mogelijk is uitgevoerd om de druk te verlichten. Hoewel riskant, zou de procedure een bekende, zij het brutale, manier zijn geweest om dergelijke omstandigheden aan te pakken.
Verder onderzoek nodig
De Universiteit van Cambridge plant verdere DNA- en chemische analyses van de overblijfselen. Deze tests zullen niet alleen de gezondheid en afkomst van de begravenen onthullen, maar kunnen ook bepalen of het Viking-krijgers, Saksische slachtoffers of iets heel anders waren. De ontdekking, onlangs te zien op BBC Two’s ‘Digging for Britain’, onderstreept de wreedheid van het leven in het vroegmiddeleeuwse Engeland en de wanhopige maatregelen die mensen namen om te overleven.
Dit massagraf is een grimmige herinnering aan het geweld dat inherent was aan grensconflicten en de medische praktijken van die tijd. De bevindingen roepen bredere vragen op over de omvang van de brutaliteit tijdens het Vikingtijdperk en de moeite die oude volkeren deden om met ziekten en trauma’s om te gaan.
