Nieuw archeologisch bewijs uit Europa laat zien dat mensachtigen – waarschijnlijk Neanderthalers of hun voorgangers – honderdduizenden jaren voordat Homo sapiens op het continent arriveerde, werktuigen maakten van hout en bot. De bevindingen, gedetailleerd beschreven in twee recente onderzoeken, dagen eerdere tijdlijnen voor de vroege menselijke technologische ontwikkeling uit.
Eerder dan gedacht: gereedschap gevonden in Griekenland en Engeland
Onderzoekers hebben in Zuid-Griekenland houten werktuigen opgegraven die 430.000 jaar oud zijn. Deze fragmenten, waaronder een geslepen elzenscherf en een gesneden takje, vertegenwoordigen het oudste bekende houten gereedschap dat ooit is ontdekt. Tegelijkertijd werd in Engeland een 500.000 jaar oude hamer, gemaakt van olifanten- of mammoetbot, opgegraven.
Deze ontdekkingen zijn belangrijk omdat ze bewijzen dat vroege mensachtigen geavanceerde vaardigheden hadden op het gebied van materiaalverwerking lang voordat de moderne mens evolueerde. Dr. Katerina Harvati, hoofdauteur van het Griekse onderzoek, legt uit dat dit aantoont dat de prehistorische intelligentie geavanceerder was dan eerder werd aangenomen.
De persistentie van vroege mensachtigen in Europa
De tijdlijn is cruciaal: Homo sapiens ontstond meer dan 300.000 jaar geleden in Afrika, en het vroegste bewijs ervan in Europa is slechts 210.000 jaar oud. Dit betekent dat andere soorten mensachtigen, zoals de Neanderthalers of Homo heidelbergensis, Europa bijna een miljoen jaar lang bewoonden voordat onze soort überhaupt arriveerde. Toen Homo sapiens zich ongeveer 40.000 jaar geleden uiteindelijk in Groot-Brittannië vestigden, waren zij niet de eerste intelligente mensen op het land.
Waarom hout en botten belangrijk zijn
Archeologische gegevens geven vaak de voorkeur aan stenen artefacten omdat ze langer meegaan. Organische materialen zoals hout vergaan snel, waardoor conservering zeldzaam wordt. Het oudste bewijs van opzettelijke houtconstructies werd in 2019 gevonden in Zambia, waar 476.000 jaar oude in elkaar grijpende boomstammen erop wijzen dat vroege mensen constructies hebben gebouwd.
De Griekse vindplaats Marathousa 1 biedt een momentopname van de omgeving waarin deze mensachtigen leefden. Naast het houten gereedschap vonden onderzoekers fossielen van olifanten, schildpadden, vogels, knaagdieren en nijlpaarden – bewijs van een rijk ecosysteem en complexe jachtpraktijken.
Deze ontdekking onderstreept dat vroege mensen niet alleen aan het overleven waren, maar ook actief hun omgeving vormgaven met gereedschappen gemaakt van beschikbare materialen.
De voortdurende verfijning van archeologische methoden en nieuwe vondsten zullen ongetwijfeld de geschiedenis van de vroege menselijke innovatie herschrijven. Het bewijsmateriaal suggereert dat het verhaal van de menselijke vindingrijkheid veel eerder begon en met een grotere diversiteit dan eerder werd aangenomen.
