De Yangtze-rivier, die ooit in ernstige ecologische achteruitgang verkeerde, vertoont een opmerkelijk herstel na de invoering van een alomvattend tienjarig visserijverbod. Volgens vooraanstaande biologen is dit een van de belangrijkste succesverhalen op het gebied van zoetwaterbehoud in decennia.
De crisis en de reactie
Zeventig jaar lang heeft de Yangtze – de op twee na langste rivier ter wereld en een levenslijn voor 400 miljoen mensen – geleden onder de vernietiging van habitats, vervuiling en niet-duurzame visserijpraktijken. De rivier was getuige van een verwoestend verlies aan biodiversiteit, waaronder het uitsterven van de Baiji-dolfijn, ooit vereerd als een godin, aan het begin van de 21e eeuw.
Chinese wetenschappers pleitten al lang voor een totaal visverbod, maar pas in 2021 handhaafde de centrale overheid een strikt, tien jaar lang verbod. Dit was niet zomaar een richtlijn van bovenaf; het werd zorgvuldig ontworpen met behulp van de evolutionaire speltheorie om te anticiperen op hoe gemeenschappen, lokale overheden en de centrale overheid zouden reageren op prikkels en straffen.
Economische transitie en ecologische winst
De effectiviteit van het verbod hing af van het aanpakken van de economische gevolgen voor de ongeveer 200.000 professionele vissers die afhankelijk waren van de rivier. De regering investeerde ongeveer $3 miljard in compensatie en alternatieve werkgelegenheid, en ontmantelde naar schatting 100.000 vissersvaartuigen.
De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift Science, zijn opvallend. Onderzoekers hebben tussen 2019-2021 en 2021-2023 een meer dan verdubbeling van de visbiomassa waargenomen. De biodiversiteit is met 13% verbeterd en een aantal bedreigde diersoorten herstelt zich. De Yangtze-vinloze bruinvis zag bijvoorbeeld zijn populatie stijgen van 400 naar 600 individuen.
Lessen voor mondiaal rivierbeheer
Dit herstel is niet louter een lokaal succes. Biologen, zoals Sébastien Brosse van de Universiteit van Toulouse, benadrukken de gevolgen voor andere in moeilijkheden verkerende waterwegen wereldwijd. De ervaring van de Yangtze biedt een blauwdruk voor ambitieuze natuurbehoudsinspanningen, vooral in regio’s die met soortgelijke druk worden geconfronteerd. De Mekong-rivier, met zijn eigen ecologische uitdagingen, zou baat kunnen hebben bij het aannemen van soortgelijke strategieën.
“Het is een van de eerste keren dat we kunnen zeggen dat overheidsmaatregelen niet alleen hebben gewerkt, maar ook echt dingen hebben verbeterd”, aldus Sébastien Brosse.
Resterende uitdagingen en toekomstperspectieven
Ondanks de vooruitgang blijft de Yangtze kwetsbaar. De illegale visserij blijft bestaan, vooral in zijrivieren zoals de Gan. De waterkwaliteit moet verder worden verbeterd, en ernstig bedreigde soorten zoals de Chinese steur hebben onbelemmerde toegang nodig tot paaigronden rond enorme waterkrachtcentrales.
De heropleving van de Yangtze-rivier laat zien dat vastberaden overheidsoptreden, gekoppeld aan economische transitie en rigoureuze handhaving, tientallen jaren van ecologische achteruitgang kan keren. Het succesverhaal signaleert een verschuiving in de Chinese benadering van milieubeheer en biedt een baken van hoop voor rivierecosystemen wereldwijd.
