Świat od tysiącleci zmaga się z upolitycznieniem tożsamości płciowej, ale dowody historyczne pokazują, że osoby niebinarne zajmowały kiedyś wpływowe stanowiska w starożytnych cywilizacjach. W Mezopotamii – współczesnym Iraku, Syrii, Turcji i Iranie – osoby różniące się płcią były nie tylko tolerowane, ale także doceniane za swoją dwuznaczność.
Assinnu: Boscy słudzy Isztar
Około 4500 lat temu Assinnu służyli jako słudzy kultu Isztar, mezopotamskiej bogini miłości, wojny i płodności. Bóstwo to było postrzegane jako najwyższy autorytet, legitymizujący królów i wspierający reprodukcję człowieka. Płynność płci Assinnu nie była przeszkodą, ale raczej boskim darem; hymny opisują zdolność Isztar do przekształcania mężczyzn w kobiety i kobiet w mężczyzn.
Pierwsi uczeni błędnie interpretowali Assinnę jako religijne osoby świadczące usługi seksualne, ale dowody w tekście tego nie potwierdzają. Samo słowo assinnu odnosi się do „kobiety”, „mężczyzny-kobiety”, a nawet „bohatera”, co wskazuje na szanowaną rolę. Uważano, że ich dwuznaczność płci zapewnia moc magiczną i uzdrawiającą, a zaklęcia twierdzą, że mogą usuwać choroby. Assinnu odegrali kluczową rolę w przetrwaniu społeczeństwa Mezopotamii, ponieważ wspierali dobrobyt bogów i ludzkości.
Sha Reshi: Dworzanie, którzy przekraczają płeć
Wraz z assinnu, sha rēši (z grubsza tłumaczone jako „jeden z wodzów”) zajmowali wysokie stanowiska dworzan. W przeciwieństwie do eunuchów dworskich w innych kulturach, sha rēši miał wyjątkową tożsamość. Stale przedstawiano ich jako pozbawionych brody, co kwestionowało mezopotamskie normy, w których broda symbolizowała męskość.
Mimo że sprzeciwiali się oczekiwaniom płci, sha rēši dzierżyli władzę, nosząc takie same ubrania jak inni elitarni mężczyźni. Do ich obowiązków należało nadzorowanie prywatnych kwater króla – przestrzeni w przeciwnym razie niedostępnych dla ludzi – a nawet dowodzenie armiami, otrzymywanie majątku i rządzenie po zwycięstwach. Płynność płci sha rēši pozwoliła im przekroczyć granice między władcą a poddanym.
Zamierzony system władzy
To nie przypadek, że starożytni Mezopotamczycy przyznali władzę ludziom zróżnicowanym pod względem płci; uznali w tym źródło siły. Dowody wskazują, że role te nie opierały się na wykluczeniu czy wyzysku, ale na wierze, że ci, którzy nie żyją w związku binarnym płcią, mogą chodzić między światem boskim a światem śmiertelników.
W dzisiejszym świecie, gdy osoby transpłciowe i zróżnicowane pod względem płci walczą o akceptację, należy pamiętać, że szanowanie tożsamości niebinarnej nie jest niczym nowym. Mezopotamczycy zdali sobie z tego sprawę tysiące lat temu: czasami władza pochodzi z bycia innością.
