Thomas Midgley Jr. maakte niet zomaar een fout. Hij deed twee ontdekkingen die de moderne wereld een nieuwe vorm gaven, en beide waren catastrofaal op manieren die hij negeerde of niet had voorzien.
Hij is de enige persoon in de geschiedenis die is gekozen tot lid van de National Academy of Sciences, terwijl hij tegelijkertijd de eer heeft een van de schadelijkste uitvinders van de geschiedenis te zijn. Zijn nalatenschap is een scherpe waarschuwing over de kloof tussen technisch succes en de gevolgen in de echte wereld.
Hoe tetraethyllood motorkloppen oploste
Het probleem was eenvoudig. Auto’s werden steeds sneller. De motoren werden steeds krachtiger. Maar ze klopten ook.
Het kloppen van de motor is het ratelende geluid dat ontstaat wanneer de brandstof ongelijkmatig in een cilinder verbrandt. Het beschadigt de motor. Het beperkt de prestaties. In 1916, toen de compressieverhoudingen toenamen, werd stoten een belangrijke belemmering voor de vooruitgang in de automobielsector.
Midgley, een ingenieur bij General Motors, kreeg de taak om het probleem te repareren. Hij begon met het kijken naar ontstekingssystemen. Hij besefte al snel dat de bougies niet het probleem waren. Het brandstofmengsel was.
Hij stuitte op ethyljodide. Het werkte. Het hield het kloppen tegen. Maar het was duur en bijtend. Hij had iets beters nodig. Iets goedkoops. Iets schaalbaars.
Hij wendde zich tot het periodiek systeem. Hij testte element voor element. Het doel was tetraethyllood als klopvast additief voor benzine.
In 1921 vond zijn team een oplossing. Kleine hoeveelheden tetraethyllood elimineerden de klop volledig. De motoren liepen soepeler. Ze renden sneller. Het publiek vond het geweldig.
Er was een vangst. Het lood zet zich af in de motor. Deze afzettingen verstopten de kleppen en verwoestten cilinders. Midgley had een manier nodig om de voorsprong weg te nemen.
Hij vond een partner in ethyleenbromide. Wanneer het met lood werd gemengd, reageerde het bromide ermee tijdens de verbranding. Het lood werd via de uitlaatpijp uitgestoten. Schone motor. Vuile lucht.
Om het bromide te krijgen, had hij broom nodig. Het was zeldzaam. Hij ontwikkelde een methode om het uit zeewater te halen. Het was goedkoop. Het was overvloedig.
Waarom de gezondheidsrisico’s werden genegeerd
Loodvergiftiging is niet nieuw. De Romeinen wisten het. Fabrieksarbeiders in de jaren twintig wisten het.
Midgley wist het ook. Sterker nog, hij had er last van.
Hij behandelde de ruwe chemicaliën rechtstreeks. Hij inhaleerde dampen. Hij werd ziek. Hij moest het laboratorium verlaten om te herstellen.
De meeste mensen zouden zijn gestopt. Midgley deed dat niet. Hij bleef ervan overtuigd dat de risico’s beheersbaar waren. Hij geloofde dat de sporen van looddeeltjes in de uitlaatgassen het publiek niet zouden schaden.
Hij had het mis.
Als vice-president van de Ethyl Gasoline Corporation verkocht hij het idee aan een sceptisch publiek. Hij voerde aan dat de voordelen van schonere motoren groter waren dan de theoretische risico’s. De theorie was gebrekkig. De realiteit was een langzaam voortschrijdende milieuramp.
Het koelmiddel dat huizen koelde en de lucht verwondde
Midgley’s tweede grote ontdekking kwam in 1930.
Koudemiddelen waren gevaarlijk. Ammoniak lekte en doodde mensen. Chloor en methylchloride waren brandbaar. Een huisbrand veroorzaakt door een koelkast was een echte angst.
Midgley werd gevraagd iets veiligs te vinden. Geurloos. Niet giftig. Niet-ontvlambaar.
Hij had drie dagen.
Hij koos voor dichloordifluormethaan. Het heette Freon-12. Het was perfect voor de klus. Het explodeerde niet. Het rook niet. Het werkte.
Het was ook een chloorfluorkoolwaterstof of CFK.
Tientallen jaren later zouden we leren dat CFK’s in de stratosfeer opstijgen. Daar breekt UV-straling ze uit elkaar. De chlooratomen die daarbij vrijkomen, vreten de ozonlaag aan. Het beschermende schild van de aarde verzwakt. UV-straling neemt toe. Het aantal huidkankers stijgt.
Midgley heeft dit nooit gezien. Hij stierf in 1944. Maar de chemische stof die hij koos bleef tientallen jaren in de atmosfeer en veroorzaakte schade lang nadat hij weg was.
Een leven uitgevonden om aan de zwaartekracht te ontsnappen
Midgley was geen slechterik in een tekenfilm. Hij was een briljant ingenieur. Een probleemoplosser.
Hij had patenten op 98 uitvindingen. Hij hielp bij de ontwikkeling van de elektrische starter. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij aan synthetisch rubber. Hij was directeur van de Ohio State University Research Foundation. Hij ontving vier medailles van de American Chemical Society.
Toen kwam polio.
In 1940 liep hij de ziekte op. Hij verloor het gebruik van zijn benen.
Hij stopte niet met werken. Hij ontwierp een systeem van touwen en katrollen om zichzelf in en uit bed te tillen. Het was een wonder van techniek. Het stelde hem in staat zijn routine te handhaven. Het stelde hem in staat zijn onderzoek voort te zetten.
Op 2 november 1944 raakte hij verstrikt in de touwen.
Het mechanisme dat hij bouwde om hem vrijheid te geven, kostte hem het leven door wurging.
Midgley’s verhaal gaat niet alleen over pech. Het gaat over een geest die oplossingen zag waar anderen problemen zagen, maar de tweede orde effecten niet zag. Hij heeft motoren gered. Hij koelde huizen. Hij versnelde de vervuiling.
In zekere zin verbranden we nog steeds loodhoudende benzine. We gebruiken nog steeds synthetische verbindingen die in het ecosysteem achterblijven. We vertrouwen nog steeds op ingenieurs die functionaliteit belangrijker vinden dan vooruitziendheid.
De vraag is niet of Midgley slim was. Dat was hij. De vraag is waarom we blijven zoeken naar eenvoudige oplossingen als de antwoorden meestal gepaard gaan met een prijs die we nog niet hebben berekend.
























