Hoe kernsplijting echt werkt: de fysica van kettingreacties

8

Kernenergie is geen flessenproduct. Dit is potentiële energie die gevangen zit in de kern van een atoom, wachtend op de juiste sleutel om het slot te openen. We krijgen het via een proces dat kernsplijting wordt genoemd en dat moderne kernreactoren fundamenteel aandrijft. Maar om te begrijpen waarom dit ertoe doet, moet je naar de kleine, chaotische wereld in de kern kijken.

De atoomkern zit vol met positief geladen protonen en neutrale neutronen. Logica suggereert chaos. Net zoals ladingen elkaar afstoten, zouden deze protonen elkaar met geweld uit elkaar moeten duwen. Elektronen die buiten ronddraaien, voorkomen deze interne druk niet. In plaats daarvan houdt een ander stel krachten de kern bij elkaar. Deze krachten zijn van korte afstand en ongelooflijk krachtig. Ze creëren een toestand van opgeslagen spanning. Doorbreek die spanning en je komt energie vrij.

Triggermechanisme

Niet elk atoom wordt op commando gesplitst. Je hebt zware, onstabiele isotopen nodig. Uranium-235 is het standaardwerkpaard. Het heeft 92 protonen en 143 neutronen.

Het proces begint met een enkel neutron. Het moet met een bepaalde snelheid de uranium-235-kern raken. Niet te snel. Niet te langzaam. Wanneer het toeslaat, gebeuren er twee dingen tegelijk. Ten eerste brengt het kinetische energie over naar de kern, waardoor de kern heftig gaat oscilleren. Ten tweede wordt het neutron geabsorbeerd, waardoor het aantal neutronen binnenin toeneemt. Hierdoor verandert de balans. Het extra deeltje duwt de protonen iets verder uit elkaar, waardoor het delicate evenwicht wordt verstoord.

De kern kan zichzelf niet langer bij elkaar houden. Het kraakt.

Door deze deling ontstaan ​​er twee nieuwe, lichtere atomen. Dit zijn splijtingsfragmenten. Maar het vrijkomen van energie is niet het enige product. Bij de reactie komen ook twee of drie nieuwe neutronen vrij.

Kettingreactieprobleem

Deze nieuwe neutronen zijn het echte verhaal. Ze vliegen eruit en kunnen andere uranium-235-atomen raken. Als dat zo is, zullen deze atomen ook splitsen. En ze laten meer neutronen vrij. Deze raken meer atomen. De reactie groeit exponentieel.

Dit is een kettingreactie. Maar het gebeurt niet automatisch in elke uraniumhoop. Natuurlijk uranium bestaat voornamelijk uit uranium-238, dat niet gemakkelijk vergaat. Het werkt als een demper. Om de reactie in stand te houden, heb je een hoge concentratie uranium-235 nodig. Daarom verrijken wij uranium. We verhogen de dichtheid van atomen, zodat verspreide neutronen eerder een doel raken dan door lege ruimte gaan.

Zelfs met verrijkte brandstof moeten de neutronen met de juiste snelheid bewegen. Als ze te snel zijn, stuiteren ze terug zonder splijting te veroorzaken. Als ze te langzaam zijn, hebben ze mogelijk niet genoeg energie om de band te verbreken. Moderators van de reactorkern vertragen ze tot de ‘sweet spot’.

Kritische massa

Om dit in stand te houden is een minimale hoeveelheid brandstof nodig. Het wordt kritische massa genoemd. Onder deze drempel ontsnappen te veel neutronen uit het materiaal zonder een andere kern te raken. De reactie sterft uit. Daarboven houdt de reactie zichzelf in stand of versnelt deze.

In de energiecentrale controleren de ingenieurs dit nauwkeurig. Ze gebruiken regelstaven gemaakt van materialen zoals boor of cadmium om overtollige neutronen te absorberen. Trek de staven eruit en de reactie zal versnellen. Duw ze naar binnen en het vertraagt. Het doel is stabiliteit