„Frackquake” to hybrydowe słowo, które brzmi jak imię złoczyńcy z filmu o superbohaterach, ale odnosi się do bardzo realnego zjawiska geologicznego. Są to małe trzęsienia ziemi spowodowane szczelinowaniem hydraulicznym.
Na pierwszy rzut oka wydaje się to logiczne. Urządzenia wiertnicze i pompy wysokociśnieniowe wytwarzają wibracje. Sejsmografy mogą je rejestrować. Ale to nie hałas powodowany przez samą technologię niepokoi geologów. Koncentrują się na tym, co dzieje się po wierceniu studni.
Prawdziwe zagrożenie kryje się w ściekach.
To nie tylko brudna woda. Jest to mieszanina płynów szczelinujących i różnych substancji chemicznych wydobywanych z głębi ziemi. Zamiast oczyszczać toksyczny osad, firmy energetyczne często pompują go pod ziemię. W szczególności pompują ją na już zagospodarowane pola naftowe i gazowe, do tych samych skał, z których pierwotnie wydobywano ropę.
Dlaczego to robią? Jest to tańsze i łatwiejsze niż czyszczenie powierzchni.
Jednakże praktyka ta zaburza delikatną równowagę ciśnień pomiędzy warstwami skał. Pomyśl o skorupie ziemskiej jak o pęczku talerzy. Kiedy pompowana jest duża ilość płynu, ciśnienie w porach wzrasta. Ciśnienie to może działać jak smar dla pęknięć w skałach.
Wtłaczanie ścieków do obszarów, w których wydobyto ropę lub gaz, może zmienić równowagę ciśnień pomiędzy warstwami skał i spowodować smarowanie uskoków w tych skałach.
Po nasmarowaniu usterki zaczyna się ona przesuwać. Rezultatem jest trzęsienie ziemi.
Zwykle nie jest to wydarzenie katastrofalne. Większość indukowanych trzęsień ziemi jest zbyt mała, aby mogła być odczuwalna przez ludzi. Rejestrowane są wyłącznie przez czułe instrumenty. Jednak nadal istnieje możliwość silniejszego trzęsienia ziemi. Smarowanie zmniejsza tarcie i powoduje nagłe uwolnienie naprężeń konstrukcyjnych.
Zwykle myślimy o trzęsieniach ziemi jako o zjawiskach naturalnych. Czysto destrukcyjne. Ale kiedy pompujemy miliony galonów cieczy z powrotem pod ziemię, stajemy się częścią systemu. Zmieniamy ciśnienie. Zmieniamy tarcie. Wywołujemy wibracje.
To nie jest kwestia, czy tak się stanie. Pytaniem jest, jakie ciśnienie może wytrzymać lokalna geologia, zanim nastąpi przemieszczenie. Jeśli usterka przesunie się choć raz, zostanie uszkodzona.
