Een baanbrekend initiatief dat bedoeld is om het grootste verbod ooit op giftige chemicaliën in de Europese Unie ten uitvoer te leggen, wordt geconfronteerd met ernstige tegenslagen. Ondanks een ‘beperkingenroutekaart’ uit 2022, ontworpen om gevaarlijke stoffen geleidelijk uit te bannen, suggereert een nieuw rapport dat administratieve vertragingen de voortgang vertragen en ervoor zorgen dat aanzienlijke hoeveelheden vervuiling in het milieu terechtkomen.
De vastgelopen “Continentale Detox”
In april 2022 introduceerde de Europese Commissie een strategische routekaart gericht op het reguleren van brede categorieën gevaarlijke stoffen. Deze aanpak was bedoeld om af te stappen van de traditionele ‘kat-en-muis’-reguleringsmethode – waarbij bedrijven eenvoudigweg een verboden molecuul aanpassen om een iets andere, maar even giftige versie te creëren – en in plaats daarvan verregaande verboden op hele chemische groepen in te voeren.
Uit een voortgangscontrole uitgevoerd door ClientEarth en het European Environmental Bureau blijkt echter een andere realiteit:
– Zeven van de 22 gevaarlijke chemische groepen moeten nog beginnen met het reguleringsproces.
– Zeven extra groepen hebben hun voortgang ‘effectief bevroren’ gezien.
– Wettelijke deadlines worden niet gehaald: Op grond van de REACH-verordening van de EU is de Commissie verplicht om binnen drie maanden na ontvangst van de adviezen van deskundigen wijzigingen op te stellen. In plaats daarvan bedroegen de vertragingen gemiddeld twee jaar, waarbij in sommige gevallen zelfs 47 maanden vertraging opliep.
Gevolgen voor het milieu en de gezondheid
De vertragingen zijn niet louter bureaucratisch; ze hebben meetbare ecologische en menselijke kosten. Het rapport schat dat deze knelpunten in de regelgeving hebben geresulteerd in ongeveer 100.000 ton extra chemische vervuiling bij zes van de doelgroepen.
De stoffen die momenteel in dit regelgevingsgebied terechtkomen, zijn onder meer:
– Lood in munitie en visgerei: Dit is de belangrijkste oorzaak van de toename van de vervuiling en draagt ertoe bij dat er jaarlijks ongeveer 44.000 ton lood in het milieu terechtkomt.
– Kinderverzorgingsproducten: Verbindingen die voorkomen in artikelen zoals luiers en die verband houden met kanker en genetische mutaties.
– Landbouwmeststoffen: Met name calciumcyanamide, dat kankerverwekkende stoffen kan verspreiden.
– Vlamvertragers voor auto’s: Bioaccumulerende stoffen die zich in de loop van de tijd in levende organismen ophopen.
Een crisis van politieke wil
Hoewel sommige beperkingen met succes vooruitgang hebben geboekt – zoals het verbod op PFAS in brandbestrijdingsschuim en lood in PVC-kunststoffen – lijkt de bredere routekaart zijn momentum te verliezen.
Deskundigen suggereren dat het probleem niet een gebrek aan wetenschappelijk bewijs is, maar een gebrek aan beslissende actie op het hoogste niveau. Mirella Miettinen, een onderzoeker op het gebied van chemische regulatie aan de Universiteit van Oost-Finland, merkte op dat veel gevallen de fase van wetenschappelijke opinie zijn gepasseerd, maar blijven steken in de besluitvormingsfase. Ze typeerde dit als “administratieve nalatigheid” en een gebrek aan politieke wil.
De Commissie heeft niet gereageerd op verzoeken om commentaar. Ondertussen blijft de routekaart – die jaarlijks wordt bijgewerkt – de tijdlijnen voor verschillende chemische groepen opschuiven zonder specifieke rechtvaardigingen voor het uitstel te geven.
“Het plan heeft niet echt meer een planfunctie”, waarschuwt Hélène Duguy van ClientEarth. “Het is net een spiegel van de inefficiëntie en het gebrek aan actie van de Europese Commissie.”
Conclusie
Het ambitieuze doel van de EU om de wereldleider te zijn op het gebied van chemische veiligheid wordt momenteel ondermijnd door haar eigen administratieve processen. Tenzij de Europese Commissie deze aanzienlijke vertragingen aanpakt, dreigt de ‘routekaart’ een hol document te worden, terwijl giftige stoffen zich blijven ophopen in het milieu en in consumentenproducten.
